Gabinety stomatologiczne to miejsca o podwyższonym poziomie zanieczyszczenia powietrza. Podczas badania, leczenia i pracy w laboratorium uwalniają się duże ilości aerozoli pochodzących ze śliny (w których mogą znajdować się wirusy i bakterie) oraz związki, takie jak tlenek glinu, gips, pył ceramiczny albo cząstki metali. Substancje te są wszechobecne w gabinetach stomatologicznych i nie pozostają bez wpływu na zdrowie i samopoczucie pacjentów oraz personelu. Narażeni na ich działanie są też np. protetycy, wytwarzający komponenty stomatologiczne. Aktualnie do tej listy dochodzi również niebezpieczeństwo związane z koronawirusem SARS-CoV-2. Z tego powodu bardzo ważne jest, aby zadbać o odpowiednią wentylację i oczyszczenie powietrza we wszystkich gabinetach z tego typu działalnością.
Zapotrzebowanie na usługi stomatologiczne stale rośnie, a gabinety dentystyczne i pracownie protetyczne mają pełne ręce roboty. Każdy zabieg wiąże się dla personelu z kontaktem z błoną śluzową pacjenta, jego śliną oraz powstającymi podczas wiercenia mikrokropelkami aerozoli, w których znajdują się bakterie i wirusy - potencjalne źródło infekcji, szczególnie niebezpieczne podczas aktualnej pandemii koronawirusa. Szkodliwy dla zdrowia jest też pył powstający m.in. podczas obróbki protez zębowych, oraz inne substancje, takie jak gips czy pył ceramiczny, cząstki metali i tlenek glinu.
Trzeba pamiętać też o tym, że powietrze w każdym pomieszczeniu, również w prywatnych mieszkań, już na starcie pełne jest niebezpiecznych zanieczyszczeń - pyłków, kurzu, alergenów, zarodników pleśni oraz smogu, a konkretnie pyłów zawieszonych PM2.5 i PM10. Kiedy połączymy standardowy “pakiet zanieczyszczeń” występujący we wszystkich budynkach z tymi szczególnymi dla gabinetów stomatologicznych otrzymujemy niebezpieczną mieszankę, która z każdym oddechem przedostaje się do naszych płuc. Jest to szczególnie szkodliwe dla personelu, który narażony jest na ich działanie praktycznie bez przerwy. Z tego powodu posiadanie skutecznej kontroli zanieczyszczeń powietrza istotne jest w każdym gabinecie stomatologicznym, protetycznym, w laboratoriach odlewnictwa oraz pracowniach CAD/CAM.
Wiedząc już, jakie niebezpieczeństwa czyhają w powietrzu w gabinetach stomatologicznych, warto zadbać o odpowiednią, dwustronną ochronę - pacjenta przed personelem i personelu przed pacjentem. Sposobów jest wiele, każdy działa w różnym stopniu na różne rodzaje zanieczyszczeń, dlatego najlepiej jest zastosować co najmniej kilka.
Wirus może przeżyć w powietrzu nawet przez kilka godzin, a pozostałe zanieczyszczenia są tam praktycznie cały czas, a do momentu ich usunięcia lub przedostania się do płuc wraz z oddechem. Żeby ochronić się przed ich działaniem, najlepiej skorzystać z profesjonalnego oczyszczacza powietrza z filtrem HEPA oraz węglem aktywnym.
Filtr HEPA potwierdzonej skuteczności przechwytuje mikroskopijne cząstki stałe, nie tylko pyły PM2.5 i alergeny, ale również bakterie, wirusy i inne cząstki o wielkości nawet 0,3 µm. Skuteczność w przechwytywaniu tych zanieczyszczeń zależy od klasy filtra. W przypadku gabinetów stomatologicznych i różnego typu placówkach medycznych koniecznie jest stosowanie filtra HEPA klasy H13 (99,97%) lub H14 (99,997%).
Istotny jest również filtr z węglem aktywnym, ponieważ odpowiada za przechwytywanie obecnych w powietrzu zanieczyszczeń gazowych, takich jak lotne związki organiczne i nieprzyjemne zapachy.
Wszystkie gabinety stomatologiczne muszą być wyposażone w wentylację mechaniczną lub przynajmniej grawitacyjno-kanałową. Z tego powodu wiele właścicieli laboratoriów stomatologicznych uważa, że posiadany system wentylacji HVAC rozwiązuje problem zanieczyszczonego powietrza. Niestety, w rzeczywistości wcale tak nie jest. Wentylacja wprawia powietrze w ruch i zapewnia jego recyrkulację, jednak nie pozbywa się obecnych w nich substancji. Niektóre systemy wyposażone są wprawdzie w filtry, jednak posiadają one dużą przepustowość (przykładowo F7), konieczną do zapewnienia właściwego przepływu powietrza, w związku z czym nie mają wysokiej skuteczności. Zatrzymywane są tylko niektóre, największe cząstki, a bakterie, alergeny, smog i LZO z łatwością przenikają przez stosowane w wentylacji filtry. Z tego powodu jedynym naprawdę skutecznym sposobem na ochronę przed zanieczyszczeniami jest pozbycie się ich z pomocą profesjonalnego oczyszczacza powietrza.
Uwaga! Przepisy dotyczące wentylacji powietrza w gabinetach stomatologicznych są bardzo ogólnikowe. W normalnych warunkach każdy gabinet powinien być wyposażony przynajmniej w wentylację grawitacyjno-kanałową, a wszędzie tam, gdzie podczas zabiegów powstają szkodliwe pyły i gazy, konieczne jest zastosowanie wentylacji mechanicznej, która obniża zawartość zanieczyszczeń w pomieszczeniu do poziomów dopuszczalnych. Szczegóły nie są jednak sprecyzowane.
Zmiany ze względu na Covid-19: aktualnie, ze względu na pandemię koronawirusa, zalecana jest wentylacja mechaniczna ze stałą, 6-krotną wymianą powietrza podczas wizyty pacjenta oraz po jego wyjściu z gabinetu.
Zapewnienie odpowiedniego przepływu powietrza i niskiego poziomu zanieczyszczeń bez specjalistycznej wentylacji mechanicznej jest ciężkie do zrealizowania. Placówki wykorzystujące do tej pory wentylację grawitacyjną zmuszone są do kosztownych i problematycznych w aktualnej sytuacji remontów, instalacji i wydatków. Również w tym przypadku wygodnym, tanim i przede wszystkim skutecznym rozwiązaniem może okazać się zakup profesjonalnego oczyszczacza powietrza.
Oczyszczacz powietrza do gabinetu stomatologicznego powinien spełniać kilka podstawowych cech. Przede wszystkim powinien zawierać odpowiedni zestaw filtrów, które usuną znajdujące się w otoczeniu szkodliwe związki. Najlepiej wybrać model z filtrem HEPA klasy H13 lub H14, które z wysoką skutecznością przechwytują cząstki stałe, oraz filtr z węglem aktywnym, odpowiedzialnym za usuwanie zanieczyszczeń gazowych.
W ostatnim czasie na popularności zyskują oczyszczacze powietrza wykorzystujące lampę UV. Jest to spowodowane właściwościami wirusobójczymi tego typu promieniowania, co ma szczególne znaczenie w okresie aktualnej pandemii COVID-19. Trzeba jednak mieć na uwadze, że fale lampy UV wykorzystywanej w oczyszczaczach powietrza nie są generowane do otoczenia (ze względu na szkodliwe działanie na organizm) a wyłącznie wewnątrz urządzenia w specjalnej komorze oczyszczającej. Ciężko jest określić skuteczność takiego rozwiązania. Jak podkreśla dr hab. n. med. Tomasz Dzieciątkowski, wirusolog z Warszawskiego Uniwersytetu Medycznego - lampa UV może być skuteczną metodą sterylizacji, dotyczy to jednak działania bezpośrednio na sterylizowane powierzchnie, a samo naświetlanie powinno trwać co najmniej 8 godzin*. W przypadku oczyszczaczy powietrza lepiej sprawdzoną metodą jest korzystanie z filtrów HEPA klasy H13 (skuteczność min. 99,95%) i H14 (skuteczność min. 99,97%). Filtry HEPA posiadają udowodnione działanie w przechwytywaniu zanieczyszczeń o wielkości nawet tak małej jak 0,01 μm. W zakres ten wchodzą również wirusy. Chociaż nie przeprowadzono dotychczas badań dot. przechwytywania wirusów konkretnie z gatunku SARS-CoV-2, to ze względu na jego wielkość, wynoszącą od 0,06 μm do 0,14 μm możemy wnioskować, że filtry HEPA wyłapują go z wysoką skutecznością.
* Źródło: www.medonet.pl
Ciekawym i przydatnym elementem oczyszczacza jest również jonizator powietrza, np. generator jonów Plasmacluster Sharp lub PlasmaWave firmy Ideal. Produkują one dodatnio i ujemnie naładowane jony, a następnie wypuszczają je do otoczenia, unieszkodliwiając w ten sposób wszelkie patogeny - wirusy (w tym również wirus świńskiej grypy czy koronawirus kotów FCoV), bakterie, zarodniki pleśni i grzybów.
W plazmowym generatorze jonów (jonizatorze plazmowym) znajdują się dwie elektrody - dodatnia i ujemna, do których przyłożony jest prąd o dużym natężeniu. Elektroda dodatnia jest miejscem rozpadu zimnej plazmy, a ujemna miejscem wyrzutu ładunków. Powstałe w procesie jony H+ i O- osiadają na cząsteczce patogenu, łącząc się w wysoce reaktywne rodniki hydroksylowe. Rodniki te wyciągają wodór z napotkanej komórki, niszcząc przy tym jej błonę i unieszkodliwiając ją.
Kolejne dwie, bardzo istotne cechy, to wydajność urządzenia oraz głośność pracy. Ta pierwsza cecha decyduje o tym, w jak dużym pomieszczeniu dany model się sprawdzi i czy zapewni wystarczającą skuteczność filtracji. W przypadku pomieszczeń o powierzchni 25 m2 odpowiedni przepływ powietrza wynosi ok. 187 m3/h przy założeniach standardowych. Biorąc pod uwagę aktualne zalecenia 6-krotnej wymiany powietrza w ciągu godziny, przepływ powietrza w takim pomieszczeniu powinien wynosić 375 m3/h. Głośność pracy ma znaczenie, jeśli chcemy, aby oczyszczacz pracował cały czas, również w trakcie zabiegów i ogólnie podczas obecności pacjenta w gabinecie (co jest jak najbardziej wskazane, ponieważ oczyszczacz jest skuteczny wtedy, gdy może filtrować powietrze bez przerwy). Im mniejsza emisja dźwięku, tym lepiej, ale w górnej granicy nie powinna przekraczać 30 dB podczas pracy na niskich obrotach (najlepiej jednak, aby nie wynosiła więcej niż 25 dB).
Jak najbardziej. Duża ilość pacjentów na co dzień, zabiegi i badania generują wiele zanieczyszczeń i substancji szkodliwych dla organizmu. A to wpływa na samopoczucie pacjentów jak i personelu. Najlepiej wybrać model z filtrem HEPA 14, który dzięki wysokiej skuteczności przechwyci cząstki stałe zanieczyszczeń. Sterylizacja powietrza w miejscach, których przyjmuje się pacjentów jest konieczna.
Oczyszczanie powietrza w tego typu miejscach pracy jest kluczowe. Gabinety stomatologiczne przyjmują w ciągu dnia wiele pacjentów, a podczas badania oraz leczenia wytwarza się wiele szkodliwych substancji. Należą do nich wirusy i bakterie pochodzące ze śliny, pył ceramiczny, tlenek glinu lub nawet cząsteczki metali.
Urządzenie po włączeniu powinno działać całą dobę bez przerw. Dzieje się tak ze względu na to, że cyrkulacja powietrza trwa cały czas tak samo jak dostawanie się zanieczyszczeń do pomieszczenia. Dlatego należy oczyszczać powietrze bez przerwy.
Wypróbuj urządzenia następujących marek:
