Alergia na smog

Od dawna wiadomo, że smog potęguje objawy alergii. Jednak czy może uczulać sam w sobie? Krakowscy lekarze udowodnili, że smog może być alergenem i wywoływać objawy również u osób zdrowych. Jak to możliwe?

Od dawna wiadomo, że smog potęguje objawy alergii. Jednak czy może uczulać sam w sobie? Krakowscy lekarze udowodnili, że smog może być alergenem i wywoływać objawy również u osób zdrowych. Jak to możliwe?

Alergia jest jedną z najczęściej występujących chorób w XXI w. Szacuje się, że nawet co czwarty lub co trzeci Polak boryka się z objawami alergii, która zauważalnie obniża jego jakość życia. W ostatnich latach obserwuje się wzrost zachorowalności, szczególnie wśród dzieci i osób młodych, a do najbardziej problematycznych należy alergia pokarmowa i wziewna. Od dawna wiadomo, że swoje pięć groszy w tej kwestii dokłada również zanieczyszczenie powietrza. Jednak dopiero niedawno krakowscy badacze udowodnili, że smog może nie tylko wzmacniać już istniejącą alergię, ale również ją wywoływać. W jaki sposób przebiegało doświadczenie? Jakie są objawy alergii na smog i jak jej zapobiegać? Czy maska skutecznie chroni przed smogiem? W tym artykule zebraliśmy wszystko, co musisz wiedzieć o alergii na smog.

Alergia na smog

Co to jest alergia?


O alergii słyszał każdy, ale jak ją zdefiniować? Co to właściwie jest?

Alergia jest to po prostu nadmierna odpowiedź immunologiczna naszego organizmu na czynnik zewnętrzny. Reakcja ta prowadzi z kolei do objawów chorobowych.

Od 1963 r. wyróżniamy 4 typy reakcji alergicznych:

  • typ I - reakcja typu natychmiastowego,
  • typ II - reakcja typu cytologicznego,
  • typ III - reakcja typu kompleksów immunologicznych,
  • typ IV - reakcja typu komórkowego.

Objawy alergiczne

Powyższe objawy może wywołać praktycznie wszystko - jedzenie, leki, pyłki roślin, sierść, roztocza, ukąszenia owadów i wiele innych. Najczęściej spotykane są czynniki pokarmowe i wziewne. W przypadku alergenów wziewnych wyróżniamy dwie grupy:

  • alergeny zewnątrzdomowe (pyłki roślin, zarodniki grzybów),
  • alergeny wewnątrzdomowe (roztocza kurzu domowego, zarodniki grzybów, sierści zwierząt, alergeny karaluchów).

Różne typy alergenów wywołują różne reakcje organizmu. Wśród niemowlaków i dzieci najczęściej występuje alergia pokarmowa, powodująca różne dolegliwości ze strony układu pokarmowego oraz objawy skórne. Wśród nastolatków i osób dorosłych dominują alergie wziewne, które objawiają się przede wszystkim nieżytem nosa, astmą i łzawiącymi oczami.[1]

Alergia w Polsce


Alergia jest problemem narastającym, który dotyczy coraz większej części społeczeństwa. Objawy takie jak astma, pokrzywka, AZS, nieżyt nosa i spojówek należą do jednych z najczęściej spotykanych chorób przewlekłych na świecie. Dotyczy to wszystkich krajów, w tym również Polski.

W 2006 r. uzyskano 9 101 wypełnionych 400-pytaniowych kwestionariuszy oraz przeprowadzono 2 344 konsultacje alergologiczne, mające na celu określenie skali problemu alergii w Polsce. Wyniki były następujące:

  • nieżyt nosa stwierdzono u 25% badanych,
  • świsty oskrzelowe dotyczyły 20,3% dorosłych, 21% nastolatków i 31% dzieci,
  • na atopowe zapalenie skóry cierpiało ok. 7% osób.

Badanie przeprowadzone zostało przez Zakład Profilaktyki Zagrożeń Środowiskowych i Alergologii Akademii Medycznej w Warszawie, w ramach programu ECAP (Epidemiologia Chorób Alergicznych w Polsce).

Oszacowano, że choroby alergiczne mogą dotyczyć nawet 20-30% polskiego społeczeństwa. Wzrost liczby zachorowań w latach 1990-2010 r. obrazują wykresy poniżej. Więcej na temat alergii przeczytasz w naszym wpisie tutaj.

Alergia w Polsce

Po lewej: Dodatnie testy skórne z powszechnymi alergenami w populacji polskiej w latach 1990-2010. Po prawej: Epidemiologia astmy w Polsce w latach 1990-2010. [2]

Czym jest smog?


Smog znają wszyscy. Wystarczy wyjść z domu w sezonie grzewczym, aby zobaczyć to zjawisko w całej okazałości. Ale czym dokładnie jest ta szara, dusząca mgła?

Smog powstaje w momencie, gdy obecne w powietrzu zanieczyszczenia mieszają się z zimną, wilgotną mgłą. Na skutek tego unoszące się, szkodliwe substancje stają się dla nas widoczne i odczuwalne. Właśnie sposób powstawania smogu odpowiada za jego nazwę - wyraz “smog” powstał na skutek połączenia angielskich słów “smoke” (dym) i “fog” (mgła).

Główny składnik smogu stanowią tzw. pyły zawieszone, nazywane też aerozolami atmosferycznymi. Jest to bardzo szerokie pojęcie, obejmujące wszystkie ciekłe krople lub stałe cząstki zanieczyszczeń obecnych w powietrzu. Posiadają one mikroskopijną wielkość rzędu kilku mikrometrów. Na tej podstawie pyły zawieszone dzielimy przede wszystkim na:

  • PM2,5 (particulate matter 2.5) – cząstki o wielkości 2,5 mikrometra lub mniejszej, np. azotan amonu;
  • PM10 (particulate matter 10) – cząstki o wielkości 10 mikrometrów lub mniejszej, np. krzemionka i tlenki metali.

Poza pyłami zawieszonymi w powietrzu znajduje się też wiele innych, groźnych zanieczyszczeń, takich jak ozon O3 oraz tlenki azotu NOx i tlenki siarki SOx.[3]

Smog w Polsce

  • Ozon O3 stanowi główny składnik tzw. smogu typu Los Angeles, czyli letniego (ma związek z wysoką temperaturą i spalinami samochodowymi).
  • Tlenki azotu NOx pojawiają się zarówno w sezonie grzewczym (smog londyński) jak i letnim, będąc prekursorem smogu fotochemicznego.
  • Tlenki siarki SOx powstają przede wszystkim na skutek spalania bogatych w siarkę paliw kopalnych.

Więcej na temat smogu przeczytasz na naszym blogu, we wpisach Smog w Polsce - przyczyny i skutki oraz Smog londyński.

Jak smog wpływa na zdrowie?


Obecne w powietrzu mikroskopijne cząstki zanieczyszczeń dostają się do naszych płuc z każdym wdechem, a stamtąd bez problemu wędrują do innych części organizmu, np. do krwioobiegu. Ich negatywny wpływ na zdrowie został potwierdzony już dawno wieloma badaniami, jednak z każdym rokiem przybywają kolejne. Smog uszkadza płuca, wpływa na pracę serca oraz mózgu.

Według danych WHO smog odpowiedzialny jest średnio za 500000 zgonów na świecie każdego roku. Najbardziej narażone na wpływ zanieczyszczeń powietrza są małe dzieci, ponieważ ich układ oddechowy nie jest jeszcze w pełni rozwinięty. Długotrwałe wdychanie smogu może prowadzić u nich do ciężkiej astmy oraz problemów z koncentracją i nauką.

Wpływ zanieczyszczenia powietrza na nasze zdrowie opisaliśmy dokładnie w artykule blogowym “Jak smog wpływa na nasze zdrowie, skórę, włosy i sen?"

Alergia na smog - czy to możliwe?


Smog niewątpliwie wpływa na nasze zdrowie, co potwierdza wiele badań. Znany jest związek zanieczyszczeń powietrza z alergią - wdychane substancje mogą potęgować objawy alergiczne i astmatyczne. Jednak czy smog może tą alergię powodować? Okazuje się, że tak.

Kilka dni temu krakowscy medycy ogłosili wyniki swojego pilotażowego badania, które udowadnia istnienie alergii na smog.

Badanie prowadzone było przez 3 lata i jest to prawdopodobnie pierwszy projekt tego typu na świecie. Jego pomysłodawczynią i koordynatorką była prof. Ewa Czarnobilska, kierowniczka Katedry Toksykologii i Chorób Środowiskowych Collegium Medicum UJ.

– Zauważyliśmy, że trafiają do nas pacjenci z przewlekłymi chorobami dróg oddechowych, katarem, kaszlem, dusznościami w okresie jesienno-zimowym. I nie są to alergicy. Jeśli wyjeżdżali w rejony, gdzie powietrze jest czyste, np. nad morze, to ich dolegliwości mijały. Badaliśmy tych pacjentów, ale nie do końca potrafiliśmy wskazać, co jest źródłem ich dolegliwości. – tłumaczy prof. Czarnobilska.[4]

Postanowiono więc przeprowadzić eksperyment. Pobrano próbki krwi 30 osób, podzielonych na dwie grupy badawcze - jedną część stanowiły osoby zdrowe, a drugą osoby z potwierdzoną alergią na brzozę. Następnie do świeżej krwi dodano próbki smogu, pochodzące z mierników pyłów zawieszonych PM2.5 (pozyskanie próbek było możliwe dzięki współpracy z Akademią Górniczo-Hutniczą). Okazało się, że bazofile (źródło histaminy, czyli mediatora odpowiedzialnego za reakcje alergiczne) reagują pod wpływem pyłu PM2.5 w taki sam sposób, jak po aktywacji pyłkiem brzozy u osób z potwierdzoną alergią.

Pył PM 2,5 obecny w smogu uczulił 83% badanych osób z grupy alergików (alergia na brzozę) oraz 75% osób zdrowych, nie cierpiących na żadną inną alergię. Oznacza to, że smog sam w sobie może być alergenem.

- Mało tego, te dwa czynniki ze sobą współdziałają. Czyli osoby, które są poddawane ekspozycji zarówno na pył zawieszony, jak i na alergen pyłkowy, tę reakcję mają jeszcze bardziej nasiloną. - tłumaczy dr Marcel Mazur.[5]

Pod koniec projektu zbadano również próbki moczu osób zdrowych, narażonych na działanie krakowskiego smogu. W moczu wszystkich badanych stwierdzono obecność pochodnych benzo[a]pirenu, rakotwórczego związku obecnego w powietrzu. Oznacza to, że smog przenika do całego organizmu, a nie tylko do układu oddechowego.

Jest to ważne odkrycie i bardzo duży problem, jeśli weźmiemy pod uwagę alarmująco złą jakość powietrza w Polsce podczas każdego sezonu grzewczego. Ponadto, w porównaniu do innych alergenów (sierść, pyłki, trawy itd.), na zanieczyszczenie powietrza nie można się odczulić. W tym przypadku możliwe będzie wyłącznie leczenie objawowe. Nie ma również możliwości uodpornienia się na smog - im dłużej jesteśmy narażeni na jego ekspozycję, tym cięższe konsekwencje zdrowotne nas czekają.

Ciężko na ten moment określić, jaka część populacji cierpi z powodu alergii na smog. Pilotażowy projekt krakowskich lekarzy jest dopiero pierwszym tego typu badaniem i na pewno muszą zostać przeprowadzone kolejne, które dostarczą nam więcej informacji na temat alergii na smog.

Objawy alergii na smog

Objawy alergii na smog

Objawy alergii na smog są bardzo zbliżone do tych, które odczuwają osoby uczulone na wszelkiego rodzaju pyłki. Najczęściej pojawia się:

  • nieżyt nosa,
  • kichanie,
  • kaszel,
  • ból gardła,
  • swędzenie,
  • łzawienie oczu.

Osoby z potwierdzoną alergią wziewną, z powodu smogu mogą mieć spotęgowane już istniejące objawy. Ponadto, długa ekspozycja na smog powoduje mocne podrażnienie układu oddechowego i wpływa na resztę organizmu.

Jak zapobiegać alergii na smog?

Jak już zostało wspomniane, uodpornienie organizmu na zanieczyszczenia obecne w powietrzu jest niemożliwe. Każdorazowa ekspozycja na pył zawieszony jest dla nas szkodliwa, a jeśli cierpimy z powodu alergii na smog, nie mamy możliwości odczulenia.

Dobra wiadomość jest taka, że jeśli nie mamy kontaktu ze smogiem, objawy alergii zwyczajnie ustąpią. Jeśli chcemy zmniejszyć objawy, musimy ograniczyć nasz kontakt z zanieczyszczeniem powietrza.

  • Przebywając na zewnątrz możemy używać specjalnych maseczek antysmogowych.
  • Będąc w domu najlepiej korzystać ze specjalnych urządzeń usuwających smog z otoczenia, czyli oczyszczaczy powietrza.
  • W dni o nasilonym stężeniu smogu w naszej okolicy najlepiej zrezygnować z wychodzenia na zewnątrz oraz wietrzenia mieszkania.
  • W domu warto otoczyć się roślinami, które posiadają właściwości filtrujące powietrze (np. skrzydłokwiat, sansewieria gwinejska, bluszcz pospolity).

Oczyszczacze powietrza i maski antysmogowe


Najskuteczniejszym sposobem na pozbycie się alergii na smog byłoby zupełne odcięcie się od tego zjawiska poprzez zamknięcie się na stałe w domu (bez wietrzenia) lub wyprowadzkę na bezludną wyspę. Przeważnie jednak żadna z tych opcji nie jest możliwa do zrealizowania. Również podczas normalnego funkcjonowania możemy ograniczyć swój kontakt z zanieczyszczeniami powietrza, korzystając z oczyszczaczy powietrza i maseczek antysmogowych.

Oczyszczacze powietrza najlepiej radzą sobie z usuwaniem smogu, jeśli korzystają z filtra HEPA klasy H13. Jego skuteczność w przechwytywaniu szkodliwych zanieczyszczeń wynosi aż 99,97%. Warte uwagi są również filtry HEPA H12, chociaż posiadają nieco niższą skuteczność (99,5%) oraz filtr HEPA H14 przechwytujące aż 99,9997% zanieczyszczeń (ale są z kolei drogie). Filtry klasy H13 stanowią najlepszy kompromis pomiędzy jakością oczyszczania a kosztami eksploatacji.

Dodatkowym wspomaganiem podczas usuwania smogu i alergenów z powietrza jest funkcja jonizacji. Specjalny generator wytwarza i wypuszcza do otoczenia jony, który unieszkodliwiają patogeny oraz zmniejszają elektryczność statyczną, zapobiegając osiadaniu kurzu i pyłu na meblach. Oczyszczacz z jonizacją to najlepszy wybór dla alergika i osoby z obniżoną odpornością. Więcej na ten temat przeczytasz tutaj.

Maski antysmogowe zyskują na popularności. Chronią nas przed zanieczyszczeniami powietrza gdy poruszamy się na zewnątrz. Specjalny wymienny filtr N95/N99 przechwytuje cząstki stałe, a zaprojektowane w przemyślany sposób zawory odprowadzają wilgoć i zapewniają swobodę oddychania. Niektóre filtry wzbogacane są o węgiel aktywny, który dodatkowo zatrzymuje nieprzyjemne zapachy. Na rynku znaleźć można maski antysmogowe w różnych kolorach i rozmiarach.

Podsumowanie


Od dawna wiadomo, że smog posiada bardzo zły wpływ na nasze zdrowie. Jak dotąd nie był jednak dobrze znany jego związek z alergią. Chociaż wiele badań potwierdzało już wcześniej, że smog może wzmacniać objawy alergiczne, dopiero niedawne doświadczenie krakowskich lekarzy wykazało, że zanieczyszczenie powietrza może uczulenie również wywoływać. Alergia na smog jest wyjątkowo kłopotliwa, ponieważ nie ma nią lekarstwa - nie da się odczulić ani uodpornić na zanieczyszczenie powietrza. Jedynym rozwiązaniem jest unikanie kontaktu ze smogiem. Skutecznym i wygodnym rozwiązaniem są oczyszczacze powietrza (najlepiej z jonizatorem) oraz maski antysmogowe.

Bibliografia


[1] E. Dadas-Stasiak, B. Kalicki, A. Jung. Najczęściej występujące przyczyny i rodzaje alergii u dzieci w świetle aktualnej epidemiologii. Pediatr Med Rodz 2010, 6 (2), p. 92-99

[2] B. Samoliński, F. Raciborski i inni. Epidemiologia Chorób Alergicznych w Polsce (ECAP). Dostęp online www.sciencedirect.com 24.02.2021 r.

[3]. G.D'Amato, G. Liccardi, M.D'Amato, M. Cazzola. Outdoor air pollution, climatic changes and allergic bronchial asthma. ERS Journals Ltd 2002. Dostęp online https://erj.ersjournals.com/content/erj/20/3/763.full.pdf 24.02.2021 r.

[4]. Alergia na smog? Lekarze udowadniają. Polska Agencja Prasowa. Dostęp online www.pap.pl 24.02.2021 r.

[5]. Alergia na smog? Tak! Naukowcy CMUJ mają dowody. Radio Kraków. Dostęp online www.radiokrakow.pl 24.02.2021 r.

6. The world outside is pretty and polluted too. Allergy Free. Dostęp online www.allergyfree.co.in/ 24.02.2021 r.

Chcesz zobaczyć więcej?

Cykl artykułów "Powietrze"

Artykuły publikowane w ramach cyklu "Powietrze" można czytać niezależnie, ale najlepszy efekt osiągniesz, jeśli zapoznasz się z nimi po kolei. Cały cykl składa się z następujących wpisów:

Powiązane strony

co to sbs, filtry do maseczek, filtry do wody pitnej w mieszkaniu, jak nawilżyć mieszkanie, jakie powinno być poziom nawilżenie powietrza w pokoju, maseczka smogowa, mobilny oczyszczacz powietrza, objawy suchego powietrza w domu, oczyszczacz samsung ax47r9080ss, pm 2 5 norma w domu, sen włosy, Sharp KC-G60EUW eksploatacja, toshiba caf-x116xpl filtry, wilgotność właściwa powietrza

Dodaj komentarz

Pola oznaczone (*) są wymagane Twoje dane będziemy przetwarzać zgodnie z naszą Polityką prywatności.

Czytaj także

Jaki filtr do wody wybrać?

Jaki filtr do wody wybrać?

19.07.2021

Coraz więcej osób przykłada wagę do jakości wody w domu. I słusznie, bo czysta, miękka woda jest dobra zarówno dla naszego zdrowia, jak i sprzętów AGD czy armatury. Na co zwrócić uwagę podczas wyboru uzdatniacza? Jaki filtr do wody wybrać?

Coraz więcej osób przykłada wagę do jakości wody w domu. I słusznie, bo czysta, miękka woda jest dobra zarówno dla naszego zdrowia, jak i sprzętów AGD czy armatury. Na co zwrócić uwagę podczas wyboru uzdatniacza? Jaki filtr do wody wybrać?
Czytaj dalej >
Oczyszczacz z nawilżaczem czy bez?

Oczyszczacz z nawilżaczem czy bez?

12.07.2021

Wybierając oczyszczacz powietrza trzeba zwracać uwagę na wiele funkcji i parametrów. Jednym z największych dylematów jest funkcja nawilżania. Czy watro inwestować w urządzenie 2w1? W jakich warunkach nawilżanie będzie bardziej uciążliwe niż pomocne? Na wszystkie pytania odpowiadamy w poniższym artykule.

Wybierając oczyszczacz powietrza trzeba zwracać uwagę na wiele funkcji i parametrów. Jednym z największych dylematów jest funkcja nawilżania. Czy watro inwestować w urządzenie 2w1? W jakich warunkach nawilżanie będzie bardziej uciążliwe niż pomocne? Na wszystkie pytania odpowiadamy w poniższym artykule.
Czytaj dalej >